De inflatie is terug!
“Kijk uit wat je wenst!” heb ik vaak gedacht toen de ECB in de nasleep van de financiële crisis alles uit de kast haalde om deflatie te bestrijden en inflatie aan te wakkeren, en daar ook nog eens veel te lang mee doorging. Tot vandaag aan toe. Gasprijzen die door het dak stijgen, benzine rond € 2 per liter, huizenprijzen en huren die geen bovengrens lijken te hebben. Missie geslaagd, de inflatie is er. Maar hoe stoppen we die nu weer? Spaargeld en pensioenen smelten als ijsjes in de zon.
Een extreme kwantitatieve verruiming (QE), ofwel het
aanzetten van de geldpersen, in combinatie met een rente die door de 0% heen is
gezakt en negatief is, staat gelijk aan het permanent toedienen van doping aan
een uitgebluste hardloper. Waarom gebeurt dit en waarom houdt de ECB er niet
mee op?
Iedereen (die het heeft!) smijt met geld. Sparen kost geld en lenen is gratis. Is dat leuk? Nee, want alles wordt er alleen maar duurder van, zoals huizen. Intussen gieren de schulden de pan uit. Niet zo gek dat er inflatie is. De ECB zegt dat dit incidenteel en niet structureel is. Ik geloof er niets van. Er is een demografische situatie die arbeidstekorten tot gevolg heeft: de babyboomers zijn met pensioen en een kleiner arbeidspotentieel moet aan een grotere vraag voldoen. Er is een noodzaak tot verduurzaming, die voorlopig kostenverhogend uitwerkt. Op allerlei fronten zijn er grenzen aan natuurlijke hulpbronnen waardoor grondstofprijzen stijgen. Het zou me niets verbazen als er een lange periode van doorgaande inflatie aanbreekt.
https://businessam.be/spaarder-is-de-pineut-waarom-de-ecb-de-oplopende-inflatie-niet-wil-blussen/
Het bekende recept is weer een reële rentestand. Er moet gespaard
worden, er moet geïnvesteerd worden. De energietransitie, het halen van
klimaatdoelen, woningbouw vormen een nieuwe periode van wederopbouw. Schulden moeten binnen
de perken blijven, er moet prijsstabiliteit komen.
Eurocrisis en staatsschuld
Wie herinnert zich de eurocrisis nog? Landen in de eurozone
bezweken aan hun staatsschuld. Of eigenlijk… aan de rente op hun staatsschuld.
Je hoort er niets meer over. Waarom? De truuk is… rente. Door de rente kunstmatig
laag te houden hebben landen geen last meer van nieuwe staatsschuld. Waar de EU
een wenselijk niveau van 60% voorschrijft, is de gemiddelde quote in de EU dan
ook boven 100% van het BNP gestegen. OK, er kwam een coronacrisis doorheen. Die
heeft erin gehakt.
Het verhogen van de rente lijkt dus geen optie, omdat er dan
een schuldencrisis terugkomt. Zo komen we in de Japanse fuik (hoogste
staatsschuld ter wereld: >200% van het BNP):
https://www.nu.nl/economie/3546556/japanse-staatsschuld-miljoen-miljard-yen.html
De rente lijkt nooit meer een reëel niveau te kunnen krijgen
omdat landen dan direct failliet gaan. En mensen hun huis uitgezet worden. Dus
zit de rest van de economie (=mensen en bedrijven) daar ook mee opgescheept.
Dus kan het evenwicht nooit meer hersteld worden. Is dit echt waar?
Geld is een illusie, schulden dus ook (misschien wel een
religie!)
Natuurlijk is dit niet waar. We moeten eens wakker worden uit
de kramp waarin we onszelf gevangen houden. In de middeleeuwen werden heksen
verbrand, mensen gefolterd, oorlogen gevoerd omwille van religie (hier moet ik met
schrik aan toevoegen dat dit in een groot deel van de wereld helaas nog steeds
zo is). Mensen waren bang voor de kerk en hun dienaren. Val je in ongenade, dan
ben je de klos. In ons deel van de wereld heeft de verlichting daar verandering
in gebracht. Nu zitten we in een andere kramp. We geloven te veel in een menselijke
uitvinding die we geld noemen inclusief alle kerken daaromheen: banken, ministeries
van financiën, centrale banken, rentestanden, obligaties enz. inclusief alle bijbehorende hogepriesters. We ervaren schulden,
verplichtingen en sancties als een gesel. De financiële inquisitie is niet
mals, als het misgaat. Dit geldt voor mensen en landen. We vergeten wel eens
dat het mensenwerk is. En waar dingen niet zo goed lopen, moeten we dit mensenwerk
misschien anders organiseren. Ooit komt er een tijd dat we terugkijken en zeggen:
“Toen kwam het tijdperk van de financiële verlichting.”
Reorganisatie van het financiële systeem
Geld als ruilmiddel is wel handig, daar heb ik ook niet zo
snel een alternatief voor. Het wordt lastig als we appels, komkommers en eieren
moeten gaan ruilen als we iets willen kopen. Maar wie voert de regie over geld?
Je zou zeggen: de overheid, de centrale bank (ook overheid)? Het is een vitale
infrastructuur, dus dat is een publieke zaak. Mee eens, maar fout! Het zijn de
private banken die de touwtjes in handen hebben. En dat is het eerste wat
anders moet. Banken leven van rente op uitgeleend geld (die is niet 0%). Geld dat
ze niet hebben, maar creëren. Op deze manier bepalen de banken, en niet de
centrale bank, de geldhoeveelheid en dus ook de inflatie. Al het geld dat in
omloop is, is schuld. Banken kunnen zelfs geld verdienen aan staatsschuld door
geld te toveren en aan regeringen uit te lenen. Het is bijna niet te geloven,
maar het is zo. Dit geldt ook voor de hypotheek waarover u rente betaalt. Die gaat
niet naar een spaarder, maar naar de bank.
En omdat dat niet meer houdbaar is, is de rente kunstmatig
laag maar gebeurt er heel veel ander onheil.
Omdat we geen guldens maar euro's hebben gebeurt het niet in Den Haag, maar in Frankfurt en Brussel. Hier is mijn gratis advies aan Christine Lagarde (directeur
van de ECB) en de Europese Commissie:
- Financiering van overheden hoort niet op de geldmarkt thuis. In normaal Nederlands: belastingbetalers horen geen banken te subsidiëren. De ECB en niemand anders neemt op termijn alle schulden over. Zodra termijnen aflopen herfinanciert de ECB de schulden tegen 0% rente. Dit is publieke geldschepping. De landen bezwijken dan niet meer aan hun schuld. Hiertegenover staat dat de ECB een plafond mag stellen aan begrotingstekorten. Tot dusver was dit 3% van het BNP. Dit percentage zou van tijd tot tijd herzien kunnen worden, afhankelijk van conjunctuur, inflatie en grote maatschappelijke vraagstukken. Dus ja, er zal af en toe bezuinigd moeten worden. Maar niet om een verarmde bevolking uit te knijpen om buitenlandse banken te bedienen, maar om de economie in evenwicht te houden. Op andere momenten zal er gestimuleerd moeten worden. Zo is het leven: soms regent het, dan weer schijnt de zon.
- Banken worden weer bemiddelaars tussen spaarders en leners (full-reserve banking). Dat doen ze nu niet. Hier kan een reële rente ontstaan. Ook hier kan de ECB bijspringen door geld aan banken uit te lenen (tegen rente: een deel van uw hypotheekrente komt dan bij de maatschappij terecht), of overschotten van banken te parkeren (ook tegen rente, dit komt dan bij de spaarders terecht). In geen geval mogen banken geld uitlenen dat ze niet hebben. Ze moeten leven van de marge tussen sparen en lenen. Helaas, daar passen geen miljoenenbonussen bij. Leven van een beperkte marge doet de rest van de dienstverlenende economie namelijk ook, dus laat de bankiers er maar aan wennen. Misschien gaat er wel een ander type mens werken.
- Persoonlijk ben ik groot voorstander van de digitale euro. Dit is contant geld, maar dan digitaal. Het verschil met giraal bankgeld is dat alleen de ECB de hoeveelheid beheerst (en niet de banken). Of dit cruciaal is in de hervorming, daar kun je over twisten.
- De ECB heeft dan weer het heft in handen. Is het daar wel in goede handen? Hier hoort een betere democratische legitimering bij dan nu het geval is. Vergelijk het met de rechtspraak. Die is onafhankelijk, maar het parlement is wel de wetgevende macht.
Alles uiteraard nader in te vullen en uit te werken.
Overige bronnen
Ben ik nou zo slim dat ik het beter weet dan alle gevestigde
instituten en regeringen? Tja, dat spreek ik natuurlijk niet tegen 😉,
maar helemaal zelf heb ik dit allemaal niet bedacht. Zie hier een paar linkjes.
De Europese moedervereniging voor positief geld en
geldhervorming:
https://www.positivemoney.eu/about-us/
Een beetje ingeslapen Nederlandse dochtervereniging die het
wel goed uitlegt:
Oud maar nog steeds actueel (geld komt uit het niets):
https://onsgeld.nu/verslag-van-lezing-van-ad-broere-over-financieel-systeem/
Hier is te zien dat overheden, ondanks de lage rente van dit
moment, door langlopende obligaties nog lang niet op het punt zijn dat ze geen
rente betalen, dit gaat dus van de belastingbetaler naar de financiële markten:
https://simonthorpesideas.blogspot.com/
Reacties
Een reactie posten