Vier landen in noordmidden-Europa
Er zijn vier EU-landen, die al lange tijd mijn bijzondere sympathie hebben. Allereerst de term noordmidden: het geografische middelpunt van Europa ligt in Warschau. Voor wie nog in oude oost-westverhoudingen denkt: de DDR lag eigenlijk in West-Europa. Zweden ligt al oostelijker. De vier landen die ik bedoel, liggen aan de noordzijde langs deze middellijn. Ik heb een diepe overtuiging dat ik in elk van deze vier landen goed zou kunnen aarden.
Alle vier zijn het buurlanden van Rusland. Dat schept zeker een band in deze tijd van oorlog. Alle vier reageren adequaat op de oorlog. Alle vier zijn ze ook in oorlog met Rusland geweest, of door Rusland bezet geweest. Ze kennen hun buur in tegenstelling tot de westelijker gelegen Europese landen. Hoewel ik het niet kan bewijzen, had ik ook voor de oorlog al sympathie voor deze landen. Ik heb overigens alleen Finland en Estland ooit bezocht, Letland en Litouwen niet.
Ik heb even getwijfeld of ik Zweden aan het lijstje zou toevoegen, maar die vinden zichzelf al zo geweldig, dat ze mijn steunbetuiging niet nodig hebben. Vier landen die de coronacrisis goed doorstaan hebben (ook om deze reden even geen Zweden), die voortvarend zijn als het om onderwijs en digitale infrastructuur gaat, die bewijzen dat de euro een goede munt is waar je geen last van hoeft te hebben (als je je zaakjes op orde hebt), landen waar jonge mensen rijkelijk in de politiek vertegenwoordigd zijn. Drie van de vier landen hebben een vrouwelijke premier. Drie (andere) van de vier landen hebben door hun recente geschiedenis een grote Russische minderheid en moeten daarmee omgaan. Dat is koorddansen, maar die kunst beheersen ze. Niet altijd even goed, maar dat is begrijpelijk want de bevolkingsgroepen integreren niet altijd even goed.
Het zal vast niet alleen maar rozengeur en maneschijn zijn, maar de manier waarop deze landen met situaties en problemen omgaan, vind ik geweldig. Over elk land hierna minstens één opmerkelijk feit zonder de pretentie volledig te zijn.
Finland
Allereerst de premier Sanna Marin, daar zou je toch zonder aarzelen Rutte voor inruilen! En om er maar meteen vanaf te zijn: wat heerlijk dat een premier ook een mens kan zijn (https://www.youtube.com/watch?v=z9QF32pPKyg) en wat een kleinzerigheid om hier een probleem in te zien.
Groot nieuws van dit jaar is het lidmaatschap van Zweden en Finland in de NAVO.
Wat veel mensen niet weten (en ik ook niet wist), is dat Finland ook zijn Donbas en Krim, of Transnistrië, of Abchazië en Zuid-Ossetië heeft, namelijk Salla en Karelia. Het is al zo lang geleden, dat iedereen dit als onbetwistbare delen van Rusland ziet. Ook uit Finland heeft Rusland twee hapjes gepikt. Sindsdien is Finland lange tijd (gedwongen) neutraal geweest. Dat betekent niet dat het dat ook wilde zijn. Sinds de tweede wereldoorlog bereidt Finland zich al op de volgende oorlog met Rusland voor: https://www.youtube.com/watch?v=n949hv2fQlE . De inval in Oekraïne bewijst dat dit verstandig beleid is.
Los van de politiek is Finland een prachtig land vol bossen en meren, waar je boven de poolcirkel de middernachtzon kunt beleven. Volgens het Environmental Perform Index behoort Finland tot de top tien meeste duurzame landen ter wereld. Tevens is Finland tot driemaal toe door het World Happiness Report uitgeroepen tot het gelukkigste land ter wereld. Als de Noordzee Nederland over 150 jaar verzwelgt, dan vlucht ik naar Finland.
Estland
Waarschijnlijk is Estland de modernste ex-Sovjetrepubliek.
De internetpenetratie is zeer hoog en er is bijna geen openbare ruimte zonder
gratis wifi te vinden (ook buiten in de hoofdstad Tallinn bijvoorbeeld). De
taal en de cultuur zijn sterk verwant met die van Finland.
Meer over het digitale Estland: https://nl.wikipedia.org/wiki/Estland#Digitale_maatschappij
Je voelt de nabijheid van de Russische beer voortdurend. In het hotel hadden we enkele Estse zenders naast vele tientallen Russische zenders (grotendeels commercieel). De geringe Estse bevolkingsomvang maakt dit logisch, er is ook een aanzienlijke Russische minderheid in Estland (9%) als souvenir van de Sovjet-Unie. De grote hoeveelheid Russische zenders komen uit Rusland. Enkele zijn inmiddels in Estland verboden: https://news.err.ee/1608512162/four-russian-tv-channels-banned-from-estonian-airwaves
Ik werd me pijnlijk bewust van mijn beperking toen ik in een buitenwijk geld wilde pinnen. In de geldautomaat moest ik tussen Ests en Russisch kiezen. Je denkt misschien dat het meevalt, maar je moet toch drie keer op het juist knopje drukken voordat je een bedrag ziet staan.
Letland
Ook in Letland is iedereen helemaal wakker door de oorlog in Oekraïne. Een mooi filmpje van de BBC (gisteren) vind ik dit: https://www.youtube.com/watch?v=C2nMjKn8sto . Het laat wel zien dat etnische Russen ook carrière in het leger maken. Kijk vooral eens vanaf 01:50.
Litouwen
In een eerdere blog heb ik de minister van buitenlandse zaken Landsbergis een held genoemd. Het land heeft de Russen aan de westzijde en de Belarussen aan de oostzijde. Een transittrein verbindt Kaliningrad met Belarus. De Russen hebben wel een tussenstop in Vilnius. Helaas voor hen mogen ze niet uitstappen om deze wonderschone stad te bezichtigen. Maar de Litouwse regering maakt van de gelegenheid gebruik de Russen voorlichting over het gedrag van hun eigen land te geven: https://lithuaniatribune.com/passengers-from-moscow-get-a-realistic-picture-of-russias-war-in-ukraine/ en https://www.youtube.com/shorts/6TpZD3DmV44. Niet iedereen gelooft het en velen doen het af als propaganda.
Deze transittrein is onderwerp van grote controverse geweest,
omdat goederen die van Rusland via de EU naar Rusland gaan, volgens Litouwen ook
onder de EU-sancties vallen. Rusland denkt daar duidelijk anders over en heeft
zijn zin gekregen. De sancties gelden wel voor wegtransport maar niet voor
railtransport.
Algemeen
Ook los van de oorlog en het agressieve buurland dat ze delen, is er veel bewondering voor deze landen op te brengen. Ze staan er economisch goed voor, en komen van ver. Van de laatste drie is bekend dat ze vanuit een failliete Sovjetboedel in de jaren 90 opnieuw moesten beginnen. De ontwikkeling is nog gaande, deze landen zijn allesbehalve arm, maar horen nog niet bij de welvarendste van Europa. Niet helemaal onbegrijpelijk dat er vanuit deze Europese hoek weinig bijval voor de Griekse steunpakketten was, terwijl zij zelf nog sober en nijver in een economische wederopbouwfase zitten. Zonder in deze netelige en complexe kwestie een standpunt in te nemen, vind ik het begrijpelijk dat men hier niet enthousiast was om voor Griekenland te betalen. Overigens was geen enkel land enthousiast.
Ook Finland was (al veel langer geleden) een achtergebleven
gebied, dat zich ingrijpend wist te moderniseren. Nokia was ooit het beste
voorbeeld. Helaas heeft dat mooie bedrijf het weer laten glippen. Maar Finland
is meer dan Nokia.
Tot slot
Het zou een anticlimax zijn als ik nu over het land ga praten, waar asielzoekers buiten moeten slapen hoewel er geen verhoogde instroom is (en waar tenten die door vrijwilligers gebracht worden door de politie afgebroken worden), waar een toeslagenschandaal gezinnen kapot gemaakt heeft wat maar niet opgelost wordt, waar schade aan huizen door de gaswinning maar niet uitgekeerd wordt, waar jarenlang een nieuwe luchthaven in de polder ongebruikt staat, waar door het niet tijdig en adequaat aanpakken van de stikstofcrisis de problemen uit de hand lopen, waar in 10 jaar tijd het aantal daklozen verdubbeld is en waar de woningbouw piept en kraakt terwijl huisjesmelkers gigantisch binnenlopen (prins Bernhard bezit en verhuurt honderden panden). Een land waar je Nederlandse taal- en letterkunde in het Engels moet studeren. Het land dat beroemd is om hoogwaterveiligheid. Maar wie er iets meer van weet, ziet de grote gaten onder de oppervlakte. Een land dat de laatste 12 jaren geen problemen wist op te lossen maar ze allemaal groter zag worden en nieuwe zag komen. Een land dat door personeelstekorten vastloopt. Maar wie wil komen werken, kan nergens wonen. Een land, dat terug naar af moet en zichzelf opnieuw moet uitvinden.
Nee, dat ga ik niet doen. Het is juist eindelijk een keer
een positieve blog. Laten we dat zo houden.
Naschrift 1: als het om klimaat en landschap gaat, lijken de Baltische staten erg op 'ons stukje EU'. Met hun ligging aan de Oostzee heerst daar een vergelijkbaar zeeklimaat dat wij aan de Noordzee hebben. Ook het zuiden van Finland is opvallend mild. Daar kun je ook hete zomers beleven. Bedenk dat het zuiden van Finland op dezelfde noorderbreedte ligt als het zuiden van Groenland, dat met een dikke ijskap bedekt is.
BeantwoordenVerwijderenNaschrift 2: deze vier landen hebben elk een moeilijke taal, waarbij Fins en Ests verwant zijn, en Lets en Litouws ook. Mensen zoals ik, die de onbegrijpelijke en belachelijke afwijking hebben van complexe grammatica, veel naamvallen en rijtjes uitzonderingen te houden (mijn favoriete vreemde talen zijn Duits en Pools), kunnen zich daar volledig uitleven. Het Duits heeft vier naamvallen, het Pools, Lets en Litouws (en bijna alle Slavische talen) zeven. Maar het Fins en Ests hebben er 14. Overigens is dit minder moeilijk dan het lijkt. Waar wij voorzetsels hebben, kun je een naamval vaak als achterzetsel zien. Bovendien heb ik nog 150 jaar de tijd om Fins te leren.