8 miljard mensen

 

Overmorgen, op maandag 14 november, passeren we een mijlpaal: de 8 miljardste wereldburger wordt geboren: 

Als je dit heuglijke (of tragische) feit wilt beleven is hier een interessante teller te vinden:

https://www.worldometers.info/nl/

De losgeslagen teller laat ook zien dat er per seconde ca. 4,2 kinderen geboren worden en 2,1 mensen overlijden. Natuurlijk, het zijn statistieken, maar we kunnen ervan uitgaan dat de gegevens af en toe aan echte data gekalibreerd worden. Als je naar de overige tellers op deze pagina kijkt, dan kun je niet anders dan een beetje nerveus worden: ontbossing, woestijnvorming, afvaldumping, energieverbruik, CO₂-uitstoot (hiervoor nog een leuke andere bron, kijk vooral tot het einde van deze 30 seconden: https://twitter.com/i/status/1425981141488574471). 

Demografen verwachten dat de wereldbevolking na 2080 op 10,4 miljard zal stabiliseren. Wat betekent dat, stabiliseren? In het voorziene scenario: dat het sterftecijfer naar het geboortecijfer toe gaat kruipen. Zolang de levensverwachting toeneemt bestaat de bevolkingstoename voor een groot deel uit een ‘voorraad’ van mensen die zich niet meer voortplanten, maar wel steeds langer leven. Op termijn leidt dat tot afvlakking (https://nos.nl/artikel/2436212-vn-dit-jaar-8-miljard-mensen-op-aarde-maar-groei-vlakt-af), waar op dit moment in de grafiek nog niets van te zien is.

Hoe zit dat in Nederland? Hier hebben we ook binnen drie jaar een ‘feestje’ van de 18 miljoenste inwoner (hier is geen teller, maar moet je de pagina af en toe verversen): https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/bevolkingsteller#:~:text=Meer%20uitleg%20bij%20de%20bevolkingsteller,maand%20staan%20in%20deze%20tabel.

Hier spelen ook vergrijzing en een immigratieoverschot.

Beperkte biomassa

Terug naar de wereldbevolking. Hoeveel is dat, 8 miljard mensen? Stel dat elke persoon gemiddeld 70 kilo weegt, dan past de totale biomassa van de mensheid in slechts 0,56 km³. Dat is maar een klein bergje aan de rand van de Alpen.

Anders gesteld: als alle wereldburgers een dansfeestje zouden organiseren en per persoon 1 m² ruimte zouden hebben (geloof me, ik heb krappere feestjes meegemaakt), dan zou een vijfde van Nederland voldoende zijn. Ik heb de feestlocatie even voor je uitgetekend:

Dat valt toch allemaal wel mee?

De totale biomassa (vooral plantaardig) op aarde heeft een volume van ongeveer 1000 km³ (en wordt vóór het begin van de mensheid geschat op het dubbele): https://www.newscientist.nl/nieuws/al-ons-materiaal-weegt-nu-meer-dan-al-het-leven-op-aarde-bij-elkaar/

Dit artikel maakt ook pijnlijk duidelijk hoe 0,04% van de biomassa (mijn sommetje komt op 0,056% uit, maar dat maakt het verhaal niet anders) zo catastrofaal op de wereld uitpakt. En het laat zien hoe ongelofelijk veel spullen wij nodig denken te hebben, ca. 1800x ons eigen gewicht (inclusief infrastructuur en gebouwen), ofwel ongeveer 125 ton per persoon: https://www.quest.nl/maatschappij/cultuur/a34939742/gebouwen-spullen-gewicht-aarde/

Ik blijf in verwarring achter. Aan de ene kant is het verbazend hoe weinig de biomassa van 8 miljard mensen is. De totale biomassa van alle regenwormen is een veelvoud van de mensheid (ik heb naar het getal gezocht maar ik geef het op, ik daag iedereen uit om het te vinden). Dat sterkt het geloof dat we de aarde toch netjes moeten kunnen houden. Aan de andere kant zien we het zo uit de klauw lopen.

Duurzaamheid

Wat is duurzaamheid? Duurzaamheid is houdbaarheid, continueerbaarheid, voortzetbaarheid. Streven naar duurzaam­heid is geen politiek standpunt. Nee, het is een keiharde fysische randvoorwaarde die aan elk systeem gesteld wordt om te kunnen overleven. Dit geldt voor kleine en grote systemen of het nou psychologisch, financieel, sociaal, maatschappelijk, economisch, chemisch, ecologisch of demografisch is. In een duurzame wereld is er evenwicht in de stofwisselingen en faseveranderingen (zoals water, damp, ijs) op aarde.

Duurzaamheid veronderstelt dat systemen stationair (of dynamisch evenwichtig met niet al te lange periodes en te hoge amplitudes) zijn. Daar zijn we ver vandaan. Maar wie de teller van de Worldometer op zich laat inwerken kan niet anders dan beseffen dat een keiharde randvoorwaarde voor duurzaamheid een stabiele wereldbevolking is.

Hoe maken we plannen voor een duurzame huisvesting, voedsel- en energievoorziening, schoon water, gezondheidszorg en onderwijs voor ca. 11 miljard mensen rond 2100? Op zo’n manier dat de overige 99,93% (tegen die tijd gezakt van 99,94%) van de overige biomassa op aarde ook duurzaam kan voortbestaan? Hierbij graag niet te vergeten dat het ook om biodiversiteit gaat, waarbij grote delen van de dierenwereld (ca. 10 x de biomassa van de mensheid) in een existentiële crisis verkeren.

Als je zo tegen de getallen aankijkt, kan dat geen enkel probleem zijn. Maar als je naar de tellertjes van de Worldometer en de wereld om je heen kijkt, dan slaat de schrik je om het hart. Zelfs in het beste scenario: met welke stationaire zeespiegel moeten we rekening houden? 

Zullen we maar gewoon eens aan het werk gaan om dit doel te bereiken? Er zijn doelstellingen voor 2030, voor 2050. Zonder enige twijfel zijn die er daarna ook voor 2100 en dat blijft zo doorgaan.

En als wij het niet doen, dan gebeurt het toch wel. Elke rattenplaag, konijnenplaag, sprinkhanenplaag komt langs natuurlijke wijze aan een einde. Met de mensenplaag is dat ook zo, al hoop ik dat wij iets meer organiserend vermogen hebben. Dat is voor ons beter, maar ook voor de rommel die we achterlaten.