Krokodillentranen maar winst voor de democratie

 

Democratische winst

Hoe vaak ik me ook voorneem om geen blogs over de Haagse politiek te schrijven, ik doe het nu toch weer (opnieuw voor het aller-allerlaatst 😉) omdat ik een tegengeluid wil laten horen dat ik van niemand hoor:

Deze kabinetscrisis is een stap vooruit voor de democratie.

Chaos, puinhoop, prutsers, totale mislukking, om maar een greep te doen uit de kwalificaties die ons voor het huidige minderheidskabinet om de oren vliegen. Hoewel dit allemaal waar is, gebeurt er ook iets bijzonders waar we oog voor moeten hebben: de macht is richting het parlement (Tweede en Eerste Kamer) geschoven. De VVD heeft niet meer de omvang noch het gewicht om altijd maar de regie te voeren en de linkerflank te blokkeren.

De VVD heeft niets te eisen

Misschien moet deze club, die al 15 jaar aan de macht gewend is, er nog aan wennen.

Met maar 22 van de 150 zetels (ofwel 15%) kun je niet altijd je zin krijgen. D66 en CDA zijn de VVD niets verschuldigd. Jetten en Bontenbal hebben hun werk gedaan. Ze hebben onderhandeld en een meerderheid gevonden. Het is niet vanzelfsprekend dat coalitiepartijen gelijk moeten stemmen. De VVD moet niet zo gekrenkt doen, ze krijgt een koekje van eigen deeg door nooit te willen toegeven en PRO als besmettelijk radioactief materiaal te behandelen.

De VVD heeft een meerderheidskabinet steeds geblokkeerd en een minderheidskabinet steeds gefrustreerd.

Jan Driessen van de VVD is het zelfs met me eens. 

Opnieuw: pleidooi voor een minderheidskabinet

Ik ben een grote fan van Claes de Vreese, de Nederlandse Deen (of Deense Nederlander), die af en toe bij de NPO mag optreden als het over minderheidskabinetten gaat (vrijdag 13-11-2026):

https://npo.nl/start/afspelen/eenvandaag_6545  (ga naar 00:10:30 – 00:13:45)

Het kabinet moet de regisseur zijn om meerderheden in het parlement te bedienen. In ons gefragmenteerde politieke landschap kan dit niet zonder wisselende meerderheden per onderwerp. Dat is niet mijn mening, dat is een mathematisch feit.

In december 2025 waren we aan de vooravond van het huidige minderheidskabinet en ik heb er toen een pleidooi voor gehouden. En eerder ook al in verschillende vormen. Je vraagt je nu natuurlijk af hoe ik dat nog durf toe te geven. Welnu, ik zal het nog gekker maken, ik heb het pleidooi daarna nog eens herhaald ben er nog steeds voor. Iedereen die het een riskant experiment noemt, of een recept voor instabiliteit, heeft gelijk. Maar wie ziek is, moet soms een medicijn slikken, ook als het risicovol is. De zekerheid van doorzieken is niet te verkiezen.

Nederlandse politici moeten nog veel leren

Zoals Claes de Vreese zegt, kan een minderheidskabinet alleen werken als de politieke cultuur ernaar is. De befaamde Nederlandse consensuscultuur lijkt een beetje verdwenen te zijn. Laten we eens kijken wie aan deze criteria voldoet:

Yesilgöz (VVD) is duidelijk voor alle criteria gezakt en blijft nog even in de kleuterschool. Jetten (D66) en Bontenbal (CDA) zijn wat mij betreft over naar klas 2. Klaver (PRO) kreeg in september van mij nog een uitbrander, maar heeft (wat ik ook verwachtte) zijn rol wel goed gespeeld en zich compromisbereid getoond, dus wat mij betreft is hij ook over naar klas 2. Dassen (Volt) heeft als nieuwkomer tussen de ‘groten’ wat mij betreft de eerste klas overgeslagen en met één zetel het verschil gemaakt. Een klasse-prestatie: op gelijke hoogte in klas 2.

In september heb ik Eerdmans (JA21) nog een compliment gegeven, omdat hij onderwerpen in de onderhandelingen wilde loskoppelen, maar dat compliment trek ik nu in. In november zat hij met SGP en BBB in een gelegenheidsblok dat o.a. ethische kwesties aan de begrotingssteun koppelde. Het Binnenhof als politieke marktplaats. Eerdhof mag van klas 1 een jaartje naar de kleuterschool terug.

Maar ook de tweedeklassers hebben nog een lange weg te gaan. Hoe mooi zou het zijn om de steun voor het regeerakkoord al tijdens de formatie te regelen en niet pas tijdens de rit? Alleen dan kan effectief geregeerd worden.

Hoe nu verder?

Het verbaast me dat de media weinig aandacht besteden aan de vraag of de begroting wel door de Eerste Kamer komt. Dat is nog niet zo vanzelfsprekend. Veel meer aandacht is er voor de poppetjes dan voor de zaak, zoals gewoonlijk.

De vraag of de VVD in het kabinet blijft, vind ik niet zo relevant. D66 en CDA waren toch al de kern van dit minderheidsinitiatief. Ze hebben zonder de VVD wel minder zetels maar misschien wel meer bewegings­vrijheid.

Als je maar omdenkt, zijn er tal van mogelijkheden. Misschien is er een herformatie nodig. Dit is mijn favoriete scenario. Er is een middenkabinet (D66 en CDA met enkele vakministers die de VVD-posten vervangen) en een oppositie in drie groepen: links, midden en rechts (hoe erg ik die woorden ook vind, ik ontkom er niet aan).

Werken met vaste gedoogpartners is waarschijnlijk te veel gevraagd, m.u.v. de middengroep van CU en 50+ die getalsmatig nog verre van voldoende zijn. Verder zijn er twee groepen gedoogpartners voor verschillende kwesties onder aanvoering van PRO resp. VVD. Dat lijkt me helemaal geen gekke uitkomst. Als deze blokken hun verantwoordelijkheid maar willen nemen, en af en toe hun verlies.

Maar wel een vriendelijk verzoek aan het kabinet… neem er nog één keer de tijd voor en regel het alsjeblieft vooraf. En dan knallen.

(zucht)


Reacties

Populaire posts van deze blog

Het gelijk van de woke groene gekkies

Het definitieve einde van de internationale rechtsorde

Pleidooi voor een minderheidskabinet